Cukier i insulinooporność - jakie składniki odżywcze wspierają prawidłową gospodarkę glukozową

“W badaniach nad znaczeniem warzyw w diecie wspierającej stabilizację poziomu glukozy we krwi dostępnych na szczególną uwagę zasługują: cukinia, fasola szparagowa i szpinak. Są to surowce, które w prowadzonych badaniach wykazały wyjątkowo korzystny profil składników bioaktywnych z perspektywy regulacji glikemii i wrażliwości na insulinę.

Pierwszym i najważniejszym mechanizmem jest działanie błonnika pokarmowego. W prezentowanych badaniach cukinii i fasoli szparagowej potwierdzono właściwości błonnika rozpuszczalnego – pektyn i hemiceluloz – które w kontakcie z wodą tworzą lepki żel w świetle jelita. Żel ten otacza cząsteczki glukozy i spowalnia ich wchłanianie do krwi, co skutkuje łagodniejszym i wolniejszym wzrostem glikemii poposiłkowej [1-2]. Metaanaliza Xie i wsp. (2021) wykazała, że dieta bogata w błonnik pokarmowy zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.

Polifenole stanowią drugi, niezwykle ważny mechanizm [3]. W badaniach, które prowadziłam z zespołem, wykazałam, że warzywa korzeniowe i psiankowate oraz dyniowate zawierają flawonoidy – zwłaszcza kwercetynę i kemferol – które poprawiają wrażliwość komórek na insulinę. Kwas chlorogenowy, obecny w cukinii, hamuje aktywność alfa-glikozydazy i glukoneogenezę wątrobową, co bezpośrednio obniża poziom glukozy po posiłku [4].

Magnez, obecny w liściach szpinaku w ilości około 75–80 mg na 100 g świeżej masy, jest jednym ze składników mineralnych związanych z prawidłowym metabolizmem glukozy. Pierwiastek ten pełni funkcję kofaktora wielu enzymów uczestniczących w przemianach energetycznych organizmu, a także bierze udział w procesach związanych z wydzielaniem i działaniem insuliny [5]. Metaanaliza Asbaghi i wsp. (2021) obejmująca 1097 uczestników wykazała, że wyższe spożycie magnezu wiąże się z niższym ryzykiem cukrzycy typu 2.

Indeks glikemiczny (IG) tych warzyw jest niezwykle niski: cukinia ma IG poniżej 15, fasola szparagowa – poniżej 30, szpinak – poniżej 15. Oznacza to, że ich spożycie powoduje minimalny wzrost poziomu glukozy we krwi. Dodatek oliwy lub orzechów do posiłku warzywnego jeszcze bardziej spłaszcza krzywą glikemiczną, spowalniając opróżnianie żołądka [6]. W praktyce warto komponować posiłki zgodnie z zasadą zdrowego talerza, w którym około połowę objętości zajmują warzywa o niskim indeksie glikemicznym, takie jak cukinia, szpinak czy fasola szparagowa. Pozostałą część posiłku powinny stanowić źródła białka oraz zdrowych tłuszczów. Taka kompozycja może sprzyjać bardziej stabilnej odpowiedzi glikemicznej po posiłku oraz zwiększać uczucie sytości. Osoby z insulinoopornością mogą szczególnie skorzystać z tego modelu żywienia. Należy jednak pamiętać, że dieta stanowi element wspierający terapię i nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza. Przedstawione badania wskazują, że cukinia, fasola szparagowa i szpinak mogą stanowić wartościowy element diety wspierającej utrzymanie prawidłowej gospodarki glukozowej.”