Ten materiał jest częścią SIGMA HUBS – systemu eksperckich centrów wiedzy SIGMA FRESH. Każdy HUB łączy zweryfikowane informacje naukowe, opracowania ekspertów, praktyczne zalecenia żywieniowe oraz produkty powiązane z danym zagadnieniem.

Wzrok - jakie składniki odżywcze wspierają zdrowie oczu

Marchew, dynia i papryka dostarczają luteiny, zeaksantyny oraz β-karotenu, które odgrywają istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku

Marchew, dynia i papryka należą do najważniejszych źródeł karotenoidów w diecie. Zawierają luteinę, zeaksantynę i β-karoten – związki związane z ochroną siatkówki, plamki żółtej oraz utrzymaniem prawidłowego widzenia.
blank

prof. dr hab. Ewelina Hallmann

Katedra Żywności Funkcjonalnej i  Ekologicznej, SGGW

Wszystkie treści w tym HUB-ie zostały opracowane pod nadzorem merytorycznym prof. dr hab. Eweliny Hallmann i są regularnie aktualizowane zgodnie z aktualnym stanem wiedzy naukowej.

Wzrok
Luteina
Zeaksantyna
Beta-karoten
Marchew
Dynia
1

Najważniejsze wnioski

W artykule opracowanym przez prof. dr hab. Ewelinę Hallmann (SGGW) wskazano, że marchew dostarcza 8–12 mg beta-karotenu/100 g, jarmuż – 18–40 mg luteiny i zeaksantyny/100 g. Beta-karoten jest prekursorem witaminy A przyczyniającej się do utrzymania prawidłowego widzenia (EFSA). Luteina gromadzi się w plamce żółtej oka – metaanaliza Lopresti & Smith (Frontiers in Nutrition 2025) potwierdza jej rolę w ochronie funkcji wzroku.
2

Szybkie odpowiedzi

Luteina, zeaksantyna i β-karoten należą do najważniejszych składników związanych ze zdrowiem oczu.
Luteina jest karotenoidem gromadzącym się w plamce żółtej oka.
Zeaksantyna wspólnie z luteiną uczestniczy w ochronie siatkówki przed stresem oksydacyjnym.
β-karoten jest prekursorem witaminy A wspierającej prawidłowe widzenie.
Tak, dodatek tłuszczu zwiększa biodostępność karotenoidów.
Marchew, dynia i papryka należą do warzyw szczególnie bogatych w karotenoidy.
3

Kluczowe składniki

Marchew

Źródło β-karotenu i innych karotenoidów

Dynia Hokkaido

Źródło luteiny, zeaksantyny i β-karotenu

Papryka żółta

Źródło karotenoidów o działaniu antyoksydacyjnym

Luteina

Ochrona plamki żółtej oka

Zeaksantyna

Ochrona siatkówki przed stresem oksydacyjnym

β-karoten

Prekursor witaminy A
4

Ostrzeżenia i bezpieczeństwo

Uwaga: treści edukacyjne — nie zastępują konsultacji lekarskiej.

Treści edukacyjne mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady lekarskiej ani dietetycznej.
5

Artykuł ekspercki

Marchew, dynia i papryka są bogatym źródłem karotenoidów, takich jak luteina, zeaksantyna i β-karoten.

EFSA – Vitamin A contributes to the maintenance of normal vision

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

Luteina i zeaksantyna gromadzą się w plamce żółtej oka, gdzie pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym oraz nadmiernym oddziaływaniem promieniowania świetlnego.

EFSA – Beta-carotene as a source of vitamin A

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

β-karoten jest prekursorem witaminy A, która przyczynia się do utrzymania prawidłowego widzenia oraz prawidłowego funkcjonowania nabłonka rogówki i siatkówki.

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

Badania wskazują, że dodatek tłuszczu, np. oliwy z oliwek, zwiększa biodostępność karotenoidów obecnych w warzywach.

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

Regularne spożywanie marchwi, dyni i papryki może zwiększać podaż karotenoidów w diecie i wspierać utrzymanie zdrowia oczu na różnych etapach życia.

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

“W badaniach własnych wykazano, że marchew, dynia i papryka to warzywa szczególnie bogate w karotenoidy – luteinę, zeaksantynę i beta-karoten [1]. Luteina gromadzi się w plamce żółtej oka i pełni rolę naturalnego filtra ochronnego przed szkodliwym promieniowaniem UV oraz stresem oksydacyjnym. Luteina i zeaksantyna neutralizują wolne rodniki w siatkówce, a jednocześnie zwiększają gęstość pigmentu w plamce żółtej, co poprawia ostrość widzenia i kontrast.

Badania dostępne w literaturze wskazują, że dodatek tłuszczu (np. oliwy) znacznie zwiększa biodostępność karotenoidów. Beta-karoten z marchwi jest prekursorem witaminy A, która odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie nabłonka rogówki i siatkówki [2-3]. Regularne spożycie tych warzyw wspiera zdrowie oczu i może spowalniać procesy związane z wiekiem. W praktyce sałatka skomponowana z marchwi, dyni Hokkaido i papryki żółtej z dodatkiem oliwy stanowi wartościowe źródło karotenoidów, które odgrywają istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego widzenia. Osoby spędzające wiele godzin przed ekranem mogą korzystnie włączać takie warzywa do codziennej diety, na przykład w porze lunchu lub kolacji. Dla dzieci i młodzieży są one źródłem składników ważnych dla prawidłowego rozwoju narządu wzroku, natomiast u osób po 40 tym roku życia mogą stanowić element diety wspierającej utrzymanie zdrowia oczu.

W tym artykule omówiono rolę luteiny i zeaksantyny w utrzymaniu zdrowia narządu wzroku, porównano zawartość karotenoidów w wybranych warzywach oraz przedstawiono praktyczne wskazówki dotyczące komponowania posiłków wspierających prawidłowe widzenie [4]. Wyniki przedstawionych badań wskazują, że regularne spożywanie marchwi, dyni i papryki może stanowić prosty sposób na zwiększenie podaży karotenoidów w diecie i wspieranie zdrowia oczu.”

Autorem opracowania merytorycznego jest prof. dr hab. Ewelina Hallmann. Więcej o autorce

6

Podsumowanie praktyczne

Co warto zapamiętać?

Łącz marchew, dynię i paprykę z dodatkiem oliwy lub innych źródeł tłuszczu. Sałatki, zupy krem i pieczone warzywa pomagają zwiększyć podaż karotenoidów oraz poprawiają ich wykorzystanie przez organizm.
7

Mity vs fakty

MIT

Tylko suplementy wspierają wzrok

FAKT

Dieta bogata w warzywa dostarcza naturalnych źródeł karotenoidów wspierających zdrowie oczu.

Źródło: Frontiers in Nutrition 2025
MIT

Marchew jest jedynym warzywem dobrym dla oczu

FAKT

Marchew, papryka czerwona, szpinak, jarmuż i dynia zawierają β-karoten, luteinę i zeaksantynę — każdy z tych związków pełni inną rolę ochronną w strukturach oka, od siatkówki po plamkę żółtą.

Źródło: Nutrition Reviews 2022
MIT

Karotenoidy działają niezależnie od sposobu przygotowania posiłku

FAKT

Biodostępność karotenoidów wzrasta wielokrotnie w obecności tłuszczu — przygotowanie posiłku z oliwą lub awokado znacząco zwiększa ich wchłanianie; sposób przygotowania ma więc kluczowe znaczenie dla efektywności diety.

Źródło: EFSA – Vitamin A
8

Źródła naukowe

Identification of Fruit-Associated QTLs in Winter Squash (Cucurbita maxima Duchesne) Using Recombinant Inbred Lines

paper
Kaźmińska K. et al. · Genes 2020
Zobacz publikację →

The Effects of Lutein/Zeaxanthin on Eye Health, Eye Strain, Sleep Quality and Attention in High Electronic Screen Users

randomized controlled trial
Lopresti A.L. & Smith S.J. · Frontiers in Nutrition 2025
Zobacz publikację →

Effects of Dietary Fats on the Bioaccessibility and Bioavailability of Carotenoids

systematic review & meta-analysis
Yao Y. et al. · Nutrition Reviews 2022
Zobacz publikację →

Produkcja żywności metodami ekologicznymi – porównanie cech wartości odżywczej i sensorycznej wybranych odmian marchwi

paper
Hallmann E. & Rembiałkowska E. · Wybrane zagadnienia ekologiczne we współczesnym rolnictwie 2009
Zobacz publikację →
blank
Zdrowy wzrok

Odkryj produkty dla tej potrzeby

Przygotowaliśmy miejsce, w którym znajdziesz produkty powiązane z tym hubem i łatwiej dobierzesz składniki do swoich potrzeb.

Powiązane huby

Koszyk (0 items)
Koszyk (0 items)

Wszystkie filtry

Wzmocnij
Wzmocnij
Popraw
Popraw
Stosuj Protokół
Stosuj Protokół