Skóra i włosy - składniki odżywcze wspierające zdrowy wygląd i ochronę komórek

“W prowadzonych badaniach własnych nad zawartością związków biologicznie czynnych w pomidorach, papryce i marchwi, szczególną uwagę poświęcono związkom takimi jak karotenoidy i witamina C. W grupie warzyw bogatych w te związki znajdziemy paprykę czerwoną, marchew i pomidor Związki te odgrywają kluczową rolę w ochronie skóry przed fotoutlenieniem, jak też w syntezie kolagenu i poziomie odżywienia mieszków włosowych [1].

Witamina C jest niezbędnym kofaktorem hydroksylazy prolinowej i lizylowej, enzymów uczestniczących w biosyntezie kolagenu. Hydroksylacja proliny i lizyny warunkuje prawidłowe tworzenie i stabilizację potrójnej helisy kolagenu. Kolagen stanowi około 70–80% suchej masy skóry właściwej, a dominującymi jego formami są kolagen typu I i III, które odpowiadają za wytrzymałość mechaniczną, jędrność i prawidłową strukturę skóry.

W moich analizach papryki czerwonej potwierdziłam zawartość witaminy C na poziomie 130–180 mg/100 g świeżej masy. Jest to zawartość nawet kilkakrotnie większa w porównaniu z cytrusami [2]. Badania Jaros-Sajda i wsp. (2024) wykazały, że dieta bogata w witaminę C wiąże się z lepszą sprężystością skóry i mniejszą głębokością zmarszczek mierzonych metodą profilometrii laserowej [3]. Karotenoidy – zwłaszcza beta-karoten z marchwi i likopen z pomidorów – tworzą naturalny filtr antyoksydacyjny w skórze. Gromadzą się w warstwie rogowej i podskórnej tkance tłuszczowej, gdzie absorbują promieniowanie UV i neutralizują reaktywne formy tlenu powstające pod wpływem słońca. W moich badaniach marchwi uprawianej metodami ekologicznymi i konwencjonalnymi wykazano zawartość beta-karotenu na poziomie 8–12 mg/100 g – przy czym odmiany ekologiczne zawierały więcej beta-karotenu w porównaniu z konwencjonalnymi [4].

Zhang i wsp. (2024,) w swojej pracy typu metaanaliza wykazali, że suplementacja likopenem lub produktami pomidorowymi zmniejsza rumień indukowany promieniowaniem UV oraz ogranicza markery fotouszkodzeń skóry. Likopen zasługuje na szczególną uwagę [5]. W przeciwieństwie do większości karotenoidów, jego biodostępność wzrasta po obróbce cieplnej – pasteryzowany przecier pomidorowy, ketchup bez cukru czy sos pomidorowy gotowany z oliwą dostarczają go wielokrotnie więcej niż surowy pomidor. W moich analizach pasteryzowanych przetworów pomidorowych potwierdziłam zawartość likopenu na poziomie 25–45 mg/100 g – wobec 2–5 mg/100 g w świeżym pomidorze [6]. Kluczowe jest jednak połączenie z tłuszczem, ponieważ likopen jest lipofilny i wymaga obecności oliwy lub awokado do wchłonięcia z jelita.

Cynk, obecny m.in. w pestkach dyni, uczestniczy w procesach keratynizacji i wpływa na funkcjonowanie gruczołów łojowych. Jego niedobór może prowadzić do osłabienia mieszków włosowych, zwiększonej łamliwości włosów oraz ich wypadania. Biotyna wspiera procesy związane z keratynizacją i prawidłową strukturą włosa, a jej niedobór może objawiać się pogorszeniem kondycji włosów i paznokci.

Praktycznym wnioskiem płynącym z przedstawionych badań jest regularne włączanie do diety różnokolorowych warzyw. Papryka może stanowić dodatek do surówek, marchew wartościową przekąskę, a sos pomidorowy z oliwą element obiadu. Taka kompozycja zwiększa podaż witaminy C oraz karotenoidów, w tym β-karotenu i likopenu, które są związane z utrzymaniem zdrowia skóry i ochroną komórek przed stresem oksydacyjnym.”