Dieta wspierająca prawidłowe funkcjonowanie tarczycy

“W badaniach dostępnych w literaturze nad składem mineralnym i związkami bioaktywnymi warzyw, warto zwrócić uwagę na składniki, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu tarczycy. Jest to narząd wyjątkowo wrażliwy na niedobory mikroelementów – przede wszystkim selenu, żelaza i cynku. Odpowiedni poziom tych składników w diecie jest niezbędny do syntezy i konwersji hormonów tarczycy.

Selen to mikroelement, który w kontekście tarczycy ma znaczenie pierwszorzędne. Tarczyca zawiera najwyższe stężenie selenu spośród wszystkich narządów człowieka. Jest on kofaktorem selenoprotein – dejodynaz jodotyroninowych (DIO1, DIO2, DIO3) – które przekształcają nieaktywną tyroksynę (T4) w biologicznie aktywną trijodotyroninę (T3) [1]. W dostępnych w literaturze badaniach przeprowadzonych nad składem chemicznym nasion słonecznika, dyni i orzechów brazylijskich wykazano, że są one wyjątkowo bogatymi źródłami selenu organicznego (selenometioniny), który jest znacznie lepiej przyswajalny niż formy nieorganiczne. Metaanaliza przeprowadzona przez Huwiler i wsp. (2024) wykazała, że suplementacja selenem u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy (Hashimoto) istotnie obniżała poziom przeciwciał anty-TPO i poprawiała aktywność tarczycy [2].
Żelazo jest jednym z kluczowych mikroelementów uczestniczących w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy. Peroksydaza tarczycowa (TPO), enzym katalizujący utlenianie jodków oraz przyłączanie jodu do reszt tyrozynowych tyreoglobuliny podczas syntezy hormonów tarczycy, jest hemoproteiną zawierającą grupę hemową z atomem żelaza. Z tego względu niedobór żelaza może prowadzić do obniżenia aktywności TPO i zaburzeń syntezy hormonów tarczycy [3-4]. W badaniach dostępnych w bazach naukowych wykazano, że szpinak, fasola biała i pestki dyni to warzywa o szczególnie wysokiej zawartości żelaza niehemowego szpinak (2,1–2,7 mg/100 g świeżego produktu), fasola biała (5,0–6,7 mg/100 g produktu suchego lub około 3,5–6,6 mg na szklankę po ugotowaniu), pestki dyni (8-9 mg/100 g produktu), którego wchłanianie można znacząco poprawić poprzez łączenie z witaminą C (np. papryką).

Cynk jest jednym z kluczowych mikroelementów uczestniczących w regulacji funkcji tarczycy. Bierze udział w funkcjonowaniu osi podwzgórze–przysadka–tarczyca, wpływając na syntezę TRH i TSH, uczestniczy w mechanizmie działania hormonów tarczycy poprzez modulację czynników transkrypcyjnych i receptorów jądrowych oraz wspiera ochronę antyoksydacyjną komórek. Niedobór cynku może zaburzać syntezę, metabolizm i działanie hormonów tarczycy. W badaniach pestek dyni i nasion słonecznika, dostępnych w literaturze potwierdzono wysoką zawartość cynku (pestki dyni 7,5–8,0 mg/100 g, nasiona słonecznika (4,5–5,2 mg/100 g) [5].

Surowe warzywa krzyżowe zawierają glukozynolany, z których pod wpływem enzymu mirozynazy mogą powstawać związki o działaniu goitrogennym. Obróbka termiczna dezaktywuje mirozynazę i zmniejsza powstawanie tych związków, przez co potencjał goitrogenny warzyw krzyżowych ulega istotnemu ograniczeniu. W badaniach przeprowadzonych na gotowanym brokule i kapuście wykazano ponad 60-procentowy spadek zawartości aktywnych goitrogenów po 10 minutach gotowania [6-7]. Zdrowe osoby z prawidłowo funkcjonującą tarczycą mogą jeść warzywa krzyżowe bez większych ograniczeń.

Praktycznym zaleceniem jest spożywanie garści szpinaku, z dodatkiem łyżki nasion dyni i słonecznika, jako wspomagania pracy zdrowej tarczycy. Dzięki przedstawionym badaniom wiemy, że odpowiednio skomponowana dieta warzywna może realnie wspierać funkcję tego kluczowego gruczołu.”