Cholesterol - jakie składniki odżywcze wspierają prawidłowy profil lipidowy

“W dostępnych badaniach nad olejami roślinnymi analizowano zarówno ich skład chemiczny, jak i wpływ na zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Szczególne zainteresowanie budzą oliwa z oliwek extra virgin oraz nierafinowany olej rzepakowy, które wyróżniają się wysoką zawartością jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz związków bioaktywnych. Oliwa extra virgin jest cennym źródłem polifenoli, natomiast olej rzepakowy dostarcza znaczących ilości kwasu α-linolenowego (ALA), należącego do rodziny kwasów tłuszczowych omega-3. Kwas α-linolenowy jest niezbędnym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym, a zgodnie z zatwierdzonym oświadczeniem zdrowotnym EFSA jego spożycie przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Olej rzepakowy nierafinowany zawiera zwykle od około 8 do 11% ALA, co czyni go jednym z najbogatszych roślinnych źródeł tego związku [1-3]. W badaniach porównawczych olejów roślinnych wykazano, że regularne stosowanie oleju rzepakowego jako elementu codziennej diety może stanowić istotne źródło kwasu α-linolenowego (ALA), należącego do rodziny kwasów tłuszczowych omega-3.

Polifenole obecne w oliwie z oliwek extra virgin stanowią drugi ważny element jej wartości żywieniowej. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA; ID 1274) potwierdził, że polifenole oliwy z oliwek przyczyniają się do ochrony lipidów krwi przed stresem oksydacyjnym. Utlenianie lipoprotein LDL jest jednym z procesów związanych z rozwojem zmian miażdżycowych, dlatego ograniczanie stresu oksydacyjnego ma istotne znaczenie dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego [4-5]. Badania dotyczące profilu polifenolowego oliwy extra virgin wykazały obecność związków takich jak oleokantal, hydroksytyrozol i tyrozol, które należą do najważniejszych składników fenolowych oliwy i wykazują silne właściwości przeciwutleniające.
Istotnym elementem diety wspierającej utrzymanie prawidłowego stężenia cholesterolu jest również błonnik pokarmowy obecny w warzywach kapustnych i roślinach strączkowych. Badania wskazują, że rozpuszczalne frakcje błonnika, występujące między innymi w nasionach roślin strączkowych, mogą wiązać kwasy żółciowe w jelicie i zwiększać ich wydalanie. W konsekwencji organizm wykorzystuje cholesterol do syntezy nowych kwasów żółciowych, co może przyczyniać się do obniżenia jego stężenia we krwi [6]. Metaanaliza Ghavami i wsp. (2023) potwierdziła, że dieta bogata w błonnik rozpuszczalny obniża cholesterol LDL średnio o 5–7%. W badaniu z 2023 roku, z udziałem 275 osób z zaburzeniami metabolicznymi, wszystkie osoby o wyższym spożyciu polifenoli i ALA miały istotnie korzystniejszy profil lipidowy [7].

Jednym z praktycznych zaleceń żywieniowych jest regularne włączanie do diety oliwy extra virgin, na przykład jako dodatku do surówek i sałatek, oraz oleju rzepakowego wykorzystywanego do przygotowywania posiłków. Warto również uwzględniać w codziennym jadłospisie porcję orzechów włoskich (około 30 g), które dostarczają kwasu α-linolenowego (ALA) oraz związków bioaktywnych. Należy jednak pamiętać, że dieta stanowi element profilaktyki i wspierania zdrowia układu sercowo-naczyniowego, natomiast w przypadku znacznie podwyższonego stężenia cholesterolu niezbędna jest konsultacja z lekarzem.

Wyniki przedstawionych badań wskazują, że oliwa extra virgin, olej rzepakowy i orzechy włoskie mogą stanowić wartościowy element diety wspierającej utrzymanie prawidłowego profilu lipidowego.”